Wegetarianizm – dieta i styl życia

Chyba każdy z nas chociaż raz w życiu był na jakiejś diecie. Często spotykamy się z osobami, które cały czas testują najnowsze trendy żywieniowe. W ostatnim czasie, coraz większą popularność zyskuje dieta wegetariańska. Powstają o niej liczne programy oraz książki. Wielu znanych sportowców, aktorów i celebrytów na nią przechodzi. Jednak nadal w wielu osobach budzi wiele pytań i niepewności. Na czym ona tak właściwie polega? Jak wpływa na nasze zdrowie?

Fot. Martyna Sciesińska

Wegetarianizm wywodzi się z Indii, a jego początki datuje się na II tysiąclecie p.n.e. Początkowo miał podłoże religijne i filozoficzne. W „Odysei” Homera występuje naród Lotofagów, którzy żywili się rośliną lotosu. Jednak nie jest jedyną mityczną opowieścią, która przedstawia ludy żywiące się jedynie roślinami. W antyku był to dość popularny motyw, a takim narodom przypisywano cechy pobożności i sprawiedliwości. Wśród ludów greckich istniało wiele ruchów religijnych, które nie jadły mięsa, ponieważ wierzyły w wędrówkę dusz i nadawali zwierzęcemu życiu większą wartość. Jednak wegetarianizm zyskał na popularności dopiero pod koniec XIX wieku. Rozpoczął się proces tworzenia licznych stowarzyszeń wegetariańskich. W 1908 roku powstała Międzynarodowa Unia Wegetariańska. Spowodowało to większe zainteresowanie tym tematem nie tylko wśród zwykłych ludzi, ale także lekarzy i naukowców.

Na przestrzeni wieków wykształciło się wiele odmian wegetarianizmu:

  1. Laktoowowegetarianizm jest najbardziej rozpowszechnioną odmianą wegetarianizmu. Polega na niespożywaniu mięsa, ryb oraz produktów pochodzących z rzeźni jak np. żelatyna. Dopuszcza jednak jaja, miód, mleko i jego przetwory.
  2. Laktowegetarianizm jest również bardzo popularny. Oprócz mięsa, wyklucza z diety jaja. Jednak pozwala na spożywanie mleka i jego przetworów.
  3. Owowegetarianizm przyzwala spożywać jaja, jednak wyłącza mleko i jego przetwory.
  4. Weganie ze swojego jadłospisu eliminują nie tylko mięso, ale także wszelkie produkty pochodzenia zwierzęcego takie jak mleko, jaja oraz w wielu przypadkach miód. Często rezygnują także z używania kosmetyków powstałych z odzwierzęcych surowców.
  5. Frutarianizm jest bardzo restrykcyjną odmianą weganizmu. Dopuszcza spożywanie surowych owoców, orzechów i nasion. Dieta oparta jest na owocach, także tych, które kulinarnie uważane są za warzywa, jednak botanicznie zaklasyfikowane jako owoce. Frutarianie wierzą, że nie należy jeść owoców, których zerwanie uśmierciłoby roślinę. Wyklucza to wszelkie działania rolnicze m.in. wykopywanie, wyrywanie z korzeniami oraz ścinanie. Najbardziej radykalni frutarianie jedzą tylko to co spadło z rośliny. Żywią się m.in. ogórkami, kabaczkami, jabłkami, pomarańczami i pomidorami.
  6. Liquidarianizm jest dietą polegającą na spożywaniu wyłącznie soków z surowych warzyw i owoców.
  7. Sprautarianizm opiera się na spożywaniu kiełków, w których skład wchodzą skiełkowane nasiona roślin, zbóż, owoców oraz warzyw.
Fot. Martyna Sciesińska

Dla niektórych wegetarianizm jest zwykłą dietą, która dobrzy wpływa na stan zdrowia i sylwetkę. Inni motywują wegetarianizm religią, etyką oraz moralnością. Wiele osób decyduję się na tę dietę ze względu na cierpienie zwierząt. Uważają, że nie powinniśmy spożywać mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego, ponieważ w ten sposób ranimy zwierzęta. Prowadzi to często do niehumanitarnego traktowania ich i hodowania w złych warunkach, tylko po to aby je zabić. Prowadzi to również do wymierania niektórych gatunków oraz tworzenia zmodyfikowanych krzyżówek genetycznych. Niektórzy łączą tę ideologię także z głodem na świecie. Podkreślają, że do produkcji mięsa zużywana jest duża ilość pasz, która mogłaby być przeznaczona na wykarmienie wielu ludzi, żyjących w krajach trzeciego świata. Badania nad tym problemem przeprowadził już w 1990 roku biolog Colin Spedding, który stwierdził, że z takiego samego obszaru ziemi na której uprawia się kapustę można wyżywić 22 razy więcej osób niż z wołowiny. Wiąże się to także z ochroną środowiska. Na uprawę zwierząt oraz roślin przeznaczonych do ich wyżywienia potrzebne są ogromne grunty rolne, co wielu przypadkach łączy się z karczowaniem lasów. Wegetarianie poruszają również kwestię wody, zużywanej podczas produkcji mięsa. Jak podają naukowcy, ślad wodny kilograma mięsa to nawet kilkaset do kilku tysięcy litrów wody. Jest ona zużywana podczas życia zwierzęcia, do przygotowania pożywienia dla niego oraz podczas obróbki mięsa. Główny badacz i profesor gospodarki wodnej na Uniwersytecie w Twente, Arjen Hoekstra, twierdzi, iż około 1/3 światowego zużycia wody jest wykorzystywana w produkcji odzwierzęcej. Wielu naukowców twierdzi także, że masowe ograniczenie produkcji mięsa zmniejszyłoby emisję gazów cieplarnianych i złagodziłoby skutki globalnego ocieplenia.

Fot. Martyna Sciesińska

Wiele religii zawiera w swoich naukach regulacje dotyczące jedzenia mięsa. W judaizmie mięso może być spożywane, tylko jeśli zostało przygotowane zachowując zasady koszerności. W hinduizmie spożywanie mięsa jest zakazane w świętych pismach i taktowane jako niemoralne. Większość wyznawców hinduizmu, szczególnie bramini, nie jedzą także produktów pochodzenia zwierzęcego. Islam zabrania jedzenia żywności zwanej haram, do której należą wieprzowina, krew i padlina. Spożywanie innych gatunków mięs, takich jak drób czy jagnięcina, jest dozwolone tylko w świetle szariatu. Jednak musi ono zostać przygotowane zgodnie z religijnymi wytycznymi. Wyznawcy Ruchu Rastafari stosują dietę Ital, która neguje spożywanie mięsa. Chrześcijanie posiadają swoje wyobrażenie Ogrodu Eden, w którym wszystkie stworzenia żywią się roślinami. Część z nich uważa jedzenie mięsa za słabość i uleganie złu.

Jednak chyba najważniejszą motywacją do przejścia na wegetarianizm jest zdrowie. Jaki tak naprawdę wpływ na ludzki organizm ma dieta wegetariańska? Jeśli dieta wegetariańska jest odpowiednio ułożona i zawiera wiele różnorodnych produktów pochodzenia roślinnego ma zbawienny wpływ na zdrowie. Dieta wegetariańska obniża stężenie cholesterolu w surowicy krwi, powoduje spadek ciśnienia tętniczego, obniża ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo – naczyniowego, cukrzycy typu 2 oraz rozwój chorób nowotworowych. Rzadziej można również zaobserwować otyłość i nadwagę. W diecie bezmięsnej występują duże ilości błonnika, witamin C i E, kwasu foliowego, karotenoidów – prekursory witamin A, liczne fitochemikalia oraz minerały. Wielu oponentów diety wegetariańskiej twierdzi, że bez mięsa nie jesteśmy w stanie dobrze funkcjonować, ponieważ nie dostarczymy odpowiednich ilości białka naszemu organizmowi. Jednak jest to mit, ponieważ dieta wegetariańska zawiera wiele produktów bogatych w białka, takich jak jaja czy nabiał. Problemy mogą pojawić się przy diecie wegańskiej, jednak i w niej można zastąpić białko zwierzęce tym zawartym w roślinach np. strączkowych.

Fot. Martyna Sciesińska

W 2019 roku Netflix wypuścił dokument pt. „The Game Changers” reżyserii Louie Psihoyos. Film skupia się na wpływie diety wegańskiej na organizm ludzki. Przedstawia sportowców, którzy po przejściu na weganizm zwiększyli swoją wydajność i osiągnęli wiele sukcesów. Porównane zostały badania osób spożywających mięso oraz tych, którzy są na diecie bezmięsnej. Przez wielu film został skrytykowany za wyolbrzymianie pewnych badań i nieodnoszenie się do innych. Myślę, że mimo to skłania do wielu refleksji i wywiera ogromne wrażenie na widzu.

Dobrze zbilansowana dieta wegetariańska jest w stanie poprawić stan zdrowia i samopoczucie. Sam Arnold Schwarzenegger przyznaje, że przejście na weganizm poprawiło jego życie. Nawet tydzień bez spożywania mięsa może mieć wpływ na nasze samopoczucie, więc czemu nie spróbować?

Fot. Martyna Sciesińska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s