Czy rozumiemy latino?

Większości z nas muzyka latynoska kojarzy się z energetycznymi kawałkami wypełnionymi słońcem i radością życia wyrażaną w prostych słowach. W rzeczywistości to temat zdecydowanie bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać. Warto nieco lepiej poznać muzykę, która może nam opowiedzieć wiele o historii, kulturze i społeczeństwie Ameryki Łacińskiej. Zachęca do tego Natalia Nykiel, która niedawno wydała pierwszy sezon autorskiego podcastu.


Już sam tytuł projektu – Zrozumieć latino – uświadamia nas, że o muzyce tego rejonu świata wiemy o wiele mniej, niż nam się wydaje. Żeby zrozumieć wiele piosenek, trzeba poznać okoliczności ich powstania, tło historyczne, sytuację polityczną i społeczną danego kraju czy regionu. Muzyka, nie tylko w Ameryce Łacińskiej, ale w każdym innym rejonie świata, to swoiste lustro, w którym odbija się życie w danym społeczeństwie.

Warto wspomnieć o osobie samej autorki. Natalii Nykieli nie trzeba specjalnie przedstawiać – w 2014 roku energicznie wkroczyła na rodzimą scenę muzyczną w rytm elektropopu i do dziś pozostaje najbardziej popularną polską wokalistką wykonującą ten gatunek. Bez względu na to, czy ktoś gustuje w tego typu muzyce, na pewno nie może odmówić artystce oryginalności i uznania za liczne sukcesy, osiągnięte w stosunkowo młodym wieku. Ci, którzy interesują się jej działalnością, wiedzą, że muzyka nie jest jej jedyną pasją. Studiowała m. in. Kulturoznawstwo Ameryki Łacińskiej w Polsce i w Portugalii, co pozwoliło jej rozwinąć zainteresowania w tym zakresie i stało się inspiracją zarówno do projektów muzycznych, jak i do popularyzowania kultury latynoskiej – chociażby w ramach podcastu.

Już pierwszy odcinek pokazuje świetną wartość merytoryczną treści. Teoretycznie poświęcony jest jednej, popularnej na świecie i odtwarzanej w wielu aranżacjach piosence.  Guantanamera – z hiszpańskiego: dziewczyna z Guantanamo – to tylko pozornie opowieść o spokojnym życiu prostego Kubańczyka, który na rajskiej wyspie hoduje białą różę. Tak naprawdę to historia o trudnych relacjach z potężnym sąsiadem z północy, braku autonomii, a nade wszystko pragnieniu pokoju i normalności. Autor tekstu, dziewiętnastowieczny kubański poeta i bohater narodowy Jose Marti, zapewne nawet nie domyślał się, że jego wiersz zostanie wykorzystany do stworzenia utworu, który stanie się swoistym narodowym manifestem. Ta dość zawiła historia opowiedziana w prosty, a co najważniejsze ciekawy sposób, zainteresowała mnie do tego stopnia, że od tej pory słuchanie podcastu stało się cotygodniowym rytuałem.

Jednym z najbardziej charakterystycznych dla Ameryki Łacińskiej gatunków jest reggaeton, z którym najprawdopodobniej od razu skojarzymy wykonawców takich jak Pitbull, Don Omar, czy Daddy Yankee. Natalia ujawnia różne aspekty tego nurtu, które obejmują z jednej strony powielanie seksistowskich postaw, a z drugiej emancypację kobiet i ich walkę z przedmiotowym traktowaniem. Stereotyp macho, który wciąż jest mocno zakorzeniony w kulturze latynoskiej, dominuje w wielu reggaetonowych utworach. I jak się okazuje, hołdowanie mu wcale nie sprzyja ani kobietom, ani mężczyznom. Poznawszy teksty niektórych wykonawców, kreujących się w ten sposób w swojej twórczości, najprawdopodobniej zaczniemy się zastanawiać, czy na pewno chcemy słuchać ich utworów tylko dlatego, że ich rytm świetnie wpada w ucho.

Podobnie jest z funkiem carioca, który dla mieszkańców Brazylii jest swego rodzaju guilty pleasure. Wywodzi się z faweli, skąd rozprzestrzenił się na cały kraj, a potem poza jego granice. Piosenki idealnie sprawdzają się podczas imprez tanecznych, mimo że tematy jakie poruszają są nieraz dość trywialne. Niektóre z nich epatują wulgarnością, inne są po prostu zabawne i wprawiają w dobry nastrój. Jeszcze inne mówią o trudnym życiu w slumsach, poruszają problemy rasizmu, ubóstwa i uzależnień, a więc problemów, z jakimi do dziś boryka się wielu Brazylijczyków.      

Muzyka latino to również mniej oczywiste gatunki, które nie kojarzą się bezpośrednio z tym regionem, ale występują w każdym miejscu na świecie. Jednym z nich jest choćby rock. Argentyński rock nacional jest jednym z najważniejszych narodowych nurtów tego gatunku na świecie, tuż obok tych pochodzących z USA i Wielkiej Brytanii. Teksty poruszają tematy związane z burzliwą historią kraju i życiemw cieniu wojskowych dyktatur. Rozkwit popularności rocka przypada na lata 80. Upadek junty wojskowej, skompromitowanej przegraną wojną  o Falklandy z Wielką Brytanią, rozpoczął wówczas nowy rozdział w historii kraju. Zaprowadzenie demokracji i zmiany w kierunku przywracania praw obywatelskich, przyniosły powiew wolności również w muzyce. Dodatkowym czynnikiem przysparzającym popularności rocka w języku hiszpańskim były chłodne relacje z Wielką Brytanią, w wyniku których nawet muzyka pochodząca z tego kraju została wyrugowana z argentyńskich rozgłośni radiowych.

Na przestrzeni ośmiu odcinków podcastu dowiadujemy się nie tylko o muzycznych tradycjach, zespołach i kultowych postaciach tworzących muzykę w Brazylii, Argentynie, czy Puerto Rico. Usłyszymy też o inspirujących postaciach spoza świata muzyki, które w jakiś sposób zapisały się w historii. Jeden z epizodów jest całkowicie poświęcony kobietom. Każda z nich zajęła istotne miejsce w debacie publicznej – zarówno zasłużona dla praw obywatelek Eva Perón, żona prezydenta Argentyny, jak i nieumiejąca czytać peruwiańska rolniczka Maxima Acuña, walcząca z korporacjami o prawo do wody i własnego domu. Wszystkie historie przeplatane są oczywiście muzyką, która niekiedy potrafi wyrazić więcej niż najbardziej płomienne przemówienie.

Zdecydowanie największym atutem serii jest merytoryczne przygotowanie autorki, która z prawdziwą pasją zabiera nas w egzotyczną podróż do świata zwykłych ludzi uwikłanych w wielką historię. Informacje sporadycznie wzbogacają wypowiedzi osób mających doświadczenie w danym temacie, np. Macieja Okraszewskiego z Działu Zagranicznego. Pokaźna dawka wiedzy i inspiracji zawarta w tych kilku odcinkach uzupełniona jest odwołaniem do wielu książek i filmów, które przybliżą zainteresowanym tematy krajów latynoskich. W dobie coraz większej popularności podcastów często zastanawiamy się, na który z nich się zdecydować. W razie takiego dylematu, mogę z czystym sumieniem polecić Zrozumieć latino.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s