Jak śnią osoby niewidome?

Czy osoby niewidome mogą mieć sny z doświadczeniami wizualnymi? Ciemność to nie wszystko co mogą „widzieć”.

fot. pixabay.com

Niepełnosprawność dotyka ludzi na całym świecie niezależnie od wyznania, rasy, kultury, czy pochodzenia. Rodzajów niepełnosprawności i dysfunkcji wpływających na funkcjonowanie człowieka jest wiele. Jedne widać gołym okiem, inne są trudniejsze do zauważenia. Osoby niewidome należą do tej grupy, którą może być nam trudniej zauważyć w tłumie. Oczywiście atrybuty takie jak biała laska, czy ciemne okulary mogą być cechami rozpoznawczymi, ale nie są wyznacznikiem.

Zróżnicowanie osób niewidomych

Chociaż niewidomi stanowią jedną grupę osób odnoszących się do niepełnosprawności wzrokowej, to są trzy kategorie, w jakich możemy określić stopień tej dysfunkcji. Pierwszą grupę stanowią osoby całkowicie niewidome, czyli takie, które nigdy nie widziały (nie mają poczucia światła) lub ich ostrość wzroku nie przekracza 0,05, a pole widzenia maksymalnie osiąga 20 stopni. Kolejną grupę stanowią osoby ociemniałe. To ludzie, którzy w wyniku różnych zdarzeń (losowych bądź zdrowotnych) stracili wzrok do piątego roku życia. Osoby słabowidzące stanowią ostatnią składową wchodzącą w skład osób z niepełnosprawnością wzroku. Posiadają one małe zdolności wzrokowe, jednak uniemożliwiają one w pełni samodzielne funkcjonowanie. Pole widzenia takich jednostek nie przekracza 30 stopni, a ostrość ich wzroku jest na poziomie od 0,05 do 0,3.

Jak wygląda sen?

Większość ludzi śni podczas snu, zwłaszcza w fazie REM. Pomimo codziennego charakteru tego zjawiska, prawda jest taka, że ​​wciąż nie wiemy na pewno, dlaczego mamy marzenia senne i jaka jest ich rola w naszym życiu. Sen to zniekształcona i chaotyczna rzeczywistość, powstająca z informacji, które wychwytują nasze zmysły — ze wspomnień i doświadczeń z całego naszego życia, zwłaszcza tych ostatnich. W ten sam sposób, w jaki nasze zmysły (m.in. wzrok, słuch, węch, dotyk i smak) wpływają na budowę naszego schematu myślowego o świecie zewnętrznym, determinują one również naszą wyobraźnię i nasze marzenia. Ale co się dzieje, gdy jeden z tych zmysłów nie istnieje? Jak śnią osoby niewidome, pozbawione zmysłu wzroku?

W jaki sposób śnią osoby niewidome?

Sposób, w jaki niewidomi śnią, jest bardzo zróżnicowany. Jednak zawsze zależy od tego, kiedy dana osoba straciła wzrok. Osoby, które straciły wzrok przed krytycznym etapem piątego roku życia lub urodzili się niewidomi, nie są w stanie mieć snów z doświadczeniami wizualnymi. Znajduje to odzwierciedlenie z jednej strony w wyjaśnieniach niewidomych: deklarują, że nie widzą obrazów podczas snów. Z drugiej strony, podczas snu REM, który charakteryzuje się występowaniem szybkich ruchów gałek ocznych, osoby niewidome wykazują znacznie słabsze ruchy gałek ocznych niż osoby widzące. Ciekawym szczegółem dotyczącym osób niewidomych, które nie są w stanie widzieć obrazów w snach, jest to, że mimo to mogą zapamiętać sen i przedstawić go graficznie (z precyzją i złożonością ludzi, którzy widzą). Innymi słowy, nie mają doświadczeń wizualnych, ale mogą później wyjaśnić sny w sposób graficzny, co może być dla wielu zaskakujące.

A co z osobami, które straciły wzrok po piątym roku życia?

Osoby, które straciły wzrok po piątym roku życia, łączą sny z wizjami. Warto jednak pamiętać, że może to być zdolność, która z czasem zanika. Oznacza to, że im dłużej osoba jest niewidoma, tym rzadsze będą doświadczenia wizualne. W tym sensie bardzo ważna jest siła wspomnień z doświadczeniami wizualnymi, jakie mają osoby niewidome z czasów, w których widzieli. Teoretycznie tak długo, jak długo utrzymują się te wizualne wspomnienia, niewidomi mogą nadal „widzieć” w swoich snach (nawet przez całe życie). Ponadto na sen wpływa również stopień ślepoty. Wynika z tego, że ludzie, którzy nie są całkowicie niewidomi, mogą widzieć we śnie cienie, kształty lub błyski, w zależności od szczegółów, które są w stanie dostrzec, gdy nie śpią.

Osoby niewidome również śnią koszmary

Wiele z koszmarów niewidomych skupia się na ich głównych niepokojach i obawach, które pojawiają się podczas przemieszczania się z jednego miejsca do drugiego podczas codziennego życia: zgubienie się, wypadek, utrata psa przewodnika itp. Naukowcy spekulują, że niewidomi mogą mieć te koszmary, ponieważ są one w rzeczywistości nieszkodliwymi symulacjami zagrożeń, pomagającymi im przygotować się na niebezpieczeństwa w prawdziwym życiu. Właśnie z powodu większego odsetka koszmarów sennych osób niewidomych od urodzenia pogarsza się również ich jakość snu. I to nie tylko zmysły decydują o treści naszych snów, ale także wpływają na nasze lęki.

Osoby niewidome w Polsce

Według statystyk dostępnych w sieci szacuje się, że w Polsce jest około 2 milionów osób z dysfunkcją wzroku. Przypuszczalnie osoby całkowicie niewidome wchodzące w skład tej grupy to około 100 tysięcy Polaków. W naszym kraju znajduje się wiele organizacji działających na rzecz osób niewidomych i ociemniałych. Pomagają one stawiać pierwsze samodzielne kroki jako osoby niewidome i słabowidzące, zajmują się doradztwem w wielu kwestiach związanych z życiem codziennym, czy edukują osoby pełnosprawne  w kwestiach dotyczących zachowań wobec ludzi z dysfunkcją wzroku. Pomimo postępu technologicznego, jaki możemy obserwować w otaczającym nas świecie, nauka nie jest jeszcze w stanie sprawić, aby osoby niewidome mogły odbierać rzeczywistość jak osoby widzące.

Jakub Morton

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s