Zespół Do Spraw Przemocy Seksualnej na Uniwersytecie Warszawskim 

Jednym ze szczególnie ważnych zadań Uniwersytetu Warszawskiego, jak i każdej uczelni wyższej, jest budowanie komfortowej i bezpiecznej przestrzeni akademickiej. Zapewnienie wielowymiarowego bezpieczeństwa każdemu członkowi społeczności to podstawowy obowiązek, który leży na barkach całej wspólnoty UW.  Dlatego w  2019 roku na skutek oddolnej, studenckiej inicjatywy powstało stanowisko Konsultanta Do Spraw Przemocy Seksualnej. Przez kilka lat ta inicjatywa się rozwinęła i obecnie na UW działa już kilkuosobowy Zespół Do Spraw Przemocy Seksualnej.  

Stworzenie Zespołu ds. Przemocy Seksualnej na Uniwersytecie Warszawskim to pomysł zainicjowany w 2019 roku przez Antoninę Lewandowską, ówczesną studentkę socjologii w ramach Międzydziedzinowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych na UW. Antonina już w czasie studiów zajmowała się edukacją seksualną. Obecnie koordynuje  ASTRA Network, międzynarodową sieć organizacji zajmujących się prawami seksualnymi i reprodukcyjnymi w Europie Środkowo-Wschodniej i Azji Centralnej. Jest też członkinią Fundacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny oraz Grupy Ponton. 

Inicjatywa jest odpowiedzią na potrzeby sygnalizowane przez  studentów i studentki. Antonina Lewandowska, obserwując środowisko uczelni i rozmawiając z kolegami i koleżankami, zauważyła, że problem przemocy seksualnej jest wszechobecny i niestety nie ominął społeczności akademickiej. Poznając doświadczenia innych studentów, uznała, że obecność takiego zespołu stworzonego oddolnie przez studentów dla studentów, jest czymś niezbędnym i niezwykle potrzebnym na uczelni. Ten pomysł został zaakceptowany i w 2019 roku Antonina Lewandowska rozpoczęła działalność, wtedy jednoosobowego, zespołu ds. przemocy seksualnej na UW, który został wcielony jako podzespół instytucji Rzecznika Praw Studenta. 

Antonina była pierwszą konsultantką, ale przez te kilka lat pracowała nad rozbudowaniem zespołu. Obecnie tworzy go sześciu konsultantów, którzy działają w ramach trzech różnych podzespołów: interwencyjnym, do spraw promocji oraz do kontaktu z władzami uczelni. Każdy z nich przeszedł ogólne szkolenie na temat przemocy seksualnej, a także odpowiednie szkolenia związane z ich działalnością w poszczególnych podzespołach. Głównym celem działalności Zespołu ds. Przemocy Seksualnej jest po prostu pomoc studentom i studentkom, którzy doświadczyli przemocy seksualnej i zgłosili się z tym problemem. Tylko tyle i aż tyle, bo ta pomoc może mieć bardzo różną formę, która zawsze zależy od sytuacji, a przede wszystkim od potrzeb danej osoby. 

Studenci mają możliwość skontaktowania się z konsultantami z podzespołu interwencyjnego, pisząc na adres mailowy: konsultantka@samorzad.uw.edu.pl. Obecnie w skład tego podzespołu wchodzą dwie osoby: Anna Gałązkiewicz oraz Maksymilian Mucha. To oni są konsultantami pierwszego kontaktu. Gwarantują dyskrecję i pełną anonimowość. Odpowiadając na maile, dążą do tego, by osoby  kontaktujące się z nimi miały pewność, że to bezpieczna przestrzeń, a ich zadaniem jest sprostanie ich potrzebom. Nie narzucają formy pomocy ani żadnych działań interwencyjnych. Słuchają. Oferują rozmowę, spotkanie. Wszystko zależy od tego, czego chce sam zgłaszający się po pomoc. Konsultanci to też studenci i to jest chyba najważniejsze w działalności tego zespołu – ma on formę koleżeńskiego wsparcia, pomocy. Opowiedzenie o swoim problemie w żaden sposób nie zobowiązuje do podjęcia dalszych kroków. Można się w każdej chwili wycofać, jeśli się okaże, że jest jeszcze za wcześnie na konfrontację z daną sytuacją.

Jednakże, jeśli zaistnieje taka potrzeba i dana osoba wyrazi potrzebę i zgodę na przekazanie sprawy dalej oraz interwencję władz uczelni, wtedy konsultanci przekazują to do Rzeczniczki Akademickiej (Ombudsman) dr Anny Cybulko, która wskazuje możliwe rozwiązania problemu. W jej kompetencjach leży właśnie zgłaszanie spraw do władz uniwersyteckich. 

Pomysł powstania studenckiego zespołu oferującego pomoc w przypadkach przemocy seksualnej to niesamowicie ważna inicjatywa. Dzięki nim studenci mają możliwość niezobowiązująco uzyskać radę, wskazówkę lub po prostu zostać wysłuchanymi. W zakres zespołu wchodzi również promocja i edukacja. Na profilach w mediach społecznościowych Rzecznika Praw Studenta, publikują posty z informacjami  i materiałami przybliżającymi tematykę związaną z przemocą seksualną. Poprzez te działania starają się  szerzyć wiedzę, trafiając do swoich odbiorców, którymi są głównie studenci Uniwersytetu Warszawskiego. 

Temat przemocy seksualnej obecnie jest już dość dobrze znany i komunikowany w przestrzeni publicznej. Jednak świadomość społeczna na temat tego, czym ona jest, jak się objawia, jak na nią reagować, powinna być stale poszerzana. To bardzo ważne by społeczeństwo wiedziało, czym taka przemoc jest i mogło ocenić, kiedy mają z nią do czynienia. Mogłoby się wydawać, że jest to dość oczywiste. Jednak przemoc seksualna przybiera różne formy. Z tego względu nie zawsze jesteśmy w stanie ją rozpoznać.  

Informator uniwersytecki definiuje molestowanie seksualne w ten sposób: “(…) każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym wobec osoby fizycznej lub odnoszące się do płci, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności tej osoby, w szczególności przez stworzenie wobec niej zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy”.  Zespół ds. Przemocy Seksualnej dodaje, że ta definicja słusznie określa szerokie spektrum niewłaściwych zachowań, dlatego warto zapoznać się z konkretnymi przykładami sytuacji, które można by określić jako molestowanie. W zakres działań o charakterze przemocy seksualnych możemy wpisać m.in.: 

  • niestosowne żarty o seksualnym podtekście słyszane np. podczas wykładu – wytłumaczenie, że żart był powiedziany w celu “rozluźnienia atmosfery” nic nie zmienia;
  • niepożądane uwagi o charakterze seksualnym – dotyczące np. naszego ciała, wyglądu lub związane z naszym życiem prywatnym  lub seksualnością;
  • natarczywe przyglądanie się, obserwowanie; 
  • wysyłanie niechcianych wiadomości o niestosownej, związanej z tematyką seksualną, treści;
  • niechciany jakikolwiek kontakt fizyczny. Niechciany dotyk – dotykanie, ocieranie się, chwytanie za części intymne, uszczypnięcia i klepanie;
  • niechciane flirtowanie, oferowanie prezentów; 
  • niechciane propozycje o podtekście seksualnym; 
  • zmuszanie do kontaktów seksualnych.

To, co jest najważniejsze w kwestii molestowania seksualnego, to pojęcie wyraźnej, klarownej zgody. Zgoda jest wyrażeniem chęci nawiązania kontaktu, w szczególności jest to bardzo istotne w przypadku kontaktu fizycznego (seksualnego), ale także emocjonalnego. W momencie, gdy nie pojawi się zgoda na konkretną formę kontaktu, a mimo to działanie jest podejmowane, wtedy mamy do czynienia z molestowaniem seksualnym.

Jak widać przemoc seksualna może mieć bardzo różne formy, niektóre z nich nie są tak oczywiste, jak przemoc fizyczna. Niechciane komentarze o treści seksualnej czy wiadomości także wpisują się w spektrum przemocy. Często tego nie dostrzegamy. Paradoksalnie najtrudniej nam zauważyć przemoc seksualną, której sami doświadczamy. Należy jednak pamiętać, że w momencie, gdy jakiekolwiek działanie drugiej osoby, przekracza nasze granice komfortu w sferze fizycznej lub emocjonalnej na tle seksualnym, wtedy mamy do czynienia z przemocą. W tej sytuacji mamy pełne prawo do sprzeciwienia się temu. 

Zespół do spraw przemocy seksualnej na UW wychodzi naprzeciw wszystkim tym, którzy potrzebują konkretnej pomocy i do tych, którzy nie wiedzą, od czego zacząć i czy w ogóle warto podejmować jakiekolwiek działania. 

Studentko, studencie, jeśli czujesz, że doświadczyłeś/aś na Uniwersytecie molestowania, pamiętaj, że możesz zgłosić się po pomoc. Pytania i wątpliwości kieruj na maila konsultantka@samorzad.uw.edu.pl. 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s