W dniach 20-21 marca 2026 roku odbyła się już XII edycja Olimpiady Wiedzy o Mediach organizowanej przez Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Najlepsi uczestnicy z każdego województwa przyjechali do Warszawy, aby w etapie centralnym walczyć o przepustkę umożliwiającą studia na najlepszych uniwersytetach  w całej Polsce.

W piątek 20 marca, w budynku Starego BUW-u na Kampusie Głównym UW, 120 licealistów podeszło do pierwszego etapu rywalizacji – egzaminu pisemnego. Pytania zamknięte dotyczyły szeroko rozumianych mediów – ich historii, powiązanych z nimi organizacji, a także ważnych osobistości medialnych. Test trwał 60 minut, a następnie uczestnicy udali się na lunch, tak aby pełni sił mogli wziąć udział w drugiej części wydarzenia, jakim było  spotkanie z gośćmi specjalnymi.

Pierwszym z nich był znany reporter, prowadzący programu „Rozmowy (Nie)wygodne” oraz autor – Mariusz Szczygieł. Jego książka „Nie ma” zdobyła Literacką Nagrodę Nike w 2019 roku. Rozmowę prowadzili studenci UW, współprowadzący studenckiego podcastu „Kto mUWi”. Gość spotkania wspominał początki swojej przygody z fachem reportera – pisanie wypracowań dla innych oraz studia dziennikarskie, na które uczęszczał w sumie… 16 lat. Morał jest taki, że nie ma co się przejmować jeśli nie pójdzie nam na studiach – są różne ścieżki w życiu, zapewniał przyszłych studentów. Jako jeden z ważniejszych momentów, które ukształtowały jego życie zawodowe Szczygieł przytoczył okres, gdy był prowadzącym programu „Na każdy temat”. Jak mówi sam autor, doświadczenie to pozwoliło mu nauczyć się drugiego człowieka, ponieważ miał okazję prowadzić rozmowy z oryginalnymi i pełnymi odwagi osobami. Na koniec dał też kilka rad dla przyszłych reporterów:

• Prawdziwa rozmowa z bohaterami zaczyna się po obiedzie i śliwowicy. – zaczynając z kimś wywiad, warto na początku pytać o proste sprawy takie jak kaktusy na parapecie czy boazeria na ścianach, tak aby z naszego bohatera zszedł stres i aby zapomniał, że prowadzimy z nim wywiad.
• Trzeba pisać tak, żeby jeden myślał, że piszesz o niebie, a drugi, że o piekle. – rolą dobrego reportera nie jest narzucanie komuś swojej opinii, a przedstawienie sytuacji rzetelnie, lecz zostawiając czytelnikowi pole do własnej oceny.
• Nie zadowalaj się pierwszymi odpowiedziami. Drąż. – ważne jest, aby przez cały czas dopytywać i starać się wydobyć z naszego rozmówcy jak najwięcej informacji, bo często te najlepsze odpowiedzi wychodzą dopiero w trakcie rozmowy, nie tuż po zadanym pytaniu.
• Tematy czasem leżą w miejscach oczywistych, gdzie wydaje się, że już nic nie ma. – sam Mariusz Szczygieł mówi, że inspiracje czerpie z czytania innych, a tematy na nowe książki czy reportaże można znaleźć wszędzie. Niekiedy wystarczy jedynie zmienić perspektywę i skupić się na innym aspekcie danej sytuacji.
• Piszemy, żeby zrozumieć. Nie oceniać. Nie oczerniać. Nie wydawać wyroków. – dobry reporter, przede wszystkim, musi chcieć poznać historię drugiego człowieka, po to aby zrozumieć jego sytuację, zachowania i reakcje.  

Drugim gościem Olimpiady Wiedzy o Mediach był dyrektor Akademii Telewizyjnej TVP – Sławomir Matczak. Od 2019 roku prowadzi on warsztaty na temat przeciwdziałania cyberprzemocy pod nazwą #hejtSTOP. Zgodził się przeprowadzić taki wykład także dla uczestników olimpiady. Jego hasłem przewodnim jest „Obojętność wspiera hejt”. Matczak przykładał dużą wagę do pokazania jak dotkliwych konsekwencji mogą doświadczyć zarówno hejterzy (konsekwencje prawne), jak i osoby hejtowane (szkody psychiczne). Przywołał wiele sytuacji, które pokazywały jak wielką krzywdę może wyrządzić społeczeństwu hejt. Podkreślił także, jak kluczowe w dzisiejszych czasach jest zachowanie czujności podczas korzystania z/przeglądania internetu. Aby zobrazować jakie skutki może mieć bezkrytyczne przyjmowanie treści internetowych oraz tych tworzonych przez sztuczną inteligencję, przedstawił przypadek dziennikarki Joanny Dunikowskiej-Paź. W internecie spadła na nią wielka fala hejtu, po tym jak na jednym z portali społecznościowych, AI fałszywie zidentyfikowało ją jako autorkę nietrafionego pytania podczas konferencji prasowej z politykami. Przesłaniem, które skierował do uczestników Olimpiady było: Bardzo ważne jest poczucie własnej wartości. Samo to, że tu jesteście powinno być dla Was źródłem tej wartości, że do czegoś dążycie – bez względu na wynik końcowy. Z całego wykładu, można było wyciągnąć kilka najważniejszych rad dotyczących  radzenia sobie z hejtem:

• Screenshoty komentarzy lub wiadomości zawierających mowę nienawiści są dowodem branym pod uwagę w przypadku np. oskarżeń prywatnych.
• Hejt jest problemem hejtera – nienawistne komentarze często wynikają z wewnętrznego problemu osoby je wypowiadającej.
• Nie bądź sam z hejtem – w przypadku takich problemów bardzo ważna jest rozmowa z bliską osobą, np. rodzicami czy przyjacielem, bądź profesjonalistą (psychologiem).
• Ban i pa – zasada Sławomira Matczaka, ponieważ czasem nie warto tracić siły na walkę z hejterami. Należy ich zignorować, CHYBA ŻE ich słowa zawierają jakiekolwiek groźby – wtedy trzeba to jak najszybciej zgłosić.

Chcemy wybudować zbroję u ludzi, a nie wytrącać miecz hejterom.
– Sławomir Matczak

Na zakończenie pierwszego dnia zmagań, licealiści wzięli udział w spacerze po Kampusie Głównym Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie przyszedł czas na ogłoszenie wyników. Kolejnego  dnia odbyła się druga część Olimpiady, w której dwunastu najlepszych licealistów z dnia poprzedniego, wzięło udział w ustnym quizie. Na podium stanęli:

I miejsce – Bartosz Słyś

II miejsce – Weronika Ponikwicka

III miejsce – Maria Skupińska

Co otrzymali laureaci? Otóż oprócz nagród rzeczowych, w tym drukarki do zdjęć ze smartfona Instax Mini Link 3 dla zwycięzcy, zdobywcy pierwszych 36 miejsc dostają potocznie zwane „indeksy”. Oznacza to, że mają oni możliwość wybrania uczelni, na której chcieliby studiować. Laureat pierwszego miejsca ma możliwość wybrania dowolnej uczelni wyższej, a kolejne osoby decydują się na te nie wybrane przez ich poprzedników.

Jedyne co nam pozostaje to pogratulowanie wszystkim finalistom. Życzymy powodzenia w studenckim życiu! 😊